Inhoud

Tonrad-gebruikershandleiding

Toonwielorgel voor iPhone en iPad

Bijgewerkt op 16 november 2026 · Versies 0.1.0 / 0.2.0

Voordat u begint

Tonrad is een zelfstandig toonwielorgel voor iPhone en iPad met iOS/iPadOS 18 of nieuwer. Draai uw apparaat horizontaal: de app werkt alleen in de liggende stand. De drie schermen zijn HOME, DRAWBARS en SET. De app-interface is beschikbaar in het Japans en Engels; deze handleiding is beschikbaar in 11 talen.

Controleer uw versie. Op 16 november 2026 is de App Store-versie 0.2.0. Functies met de aanduiding 0.2.0 zijn niet beschikbaar in 0.1.0; werk de app bij om ze te gebruiken. Versie 0.3.0, die de duur van de korte pedaaltoon wijzigt, is nog niet beschikbaar. De schermafbeeldingen van HOME, DRAWBARS en SET tonen 0.1.0.
Functie0.1.00.2.0
Schermklavieren en klankbedieningJaJa
USB MIDI, klavierzones en MIDI LEARNNeeJa
Audio terwijl een andere app op de voorgrond staatNeeJa
De rotatie stoppen met behoud van de luidsprekerklankNeeHOME → ROTOR
De roterende luidspreker omzeilenHOME → SPEAKERSET → AUDIO → SPEAKER OFF

Er zijn geen presets, opnamefunctie, accounts, advertenties of in-appaankopen. Tonrad werkt niet als Audio Unit-plug-in. PRESET en TUNE zijn geen schermen in de App Store-uitgave.

Uw eerste noten spelen

  1. Open Tonrad met uw apparaat in de liggende stand. Begin met een aangenaam apparaatvolume.
  2. Bespeel op HOME het bovenste klavier met het label UPPER. De beginstand van de trekregisters geeft al geluid; u hebt geen extern klavier nodig.
  3. Schuif EXP rechts omhoog als het geluid te zacht is. Controleer SET → AUDIO → OUTPUT en het weergegeven uitvoerapparaat als u nog steeds niets hoort.
  4. Tik op DRAWBARS. Voor een eenvoudige klank zet u het 8′-trekregister van UPPER op 8, de andere acht UPPER-trekregisters op 0 en PERC op OFF. Ga terug naar HOME en speel.
  5. Voeg de UPPER-trekregisters 16′ en 5⅓′ toe en probeer vervolgens ROTARY → SLOW / FAST.

LOWER en PEDAL hebben eigen trekregisters. Het niveau van een UPPER-trekregister verhogen geeft de andere klavieren geen geluid.

HOME: klavieren en expressie

De drie rijen zijn UPPER, LOWER en PEDAL. Druk op een toets om te spelen en laat hem los om de toon te stoppen. Als u met een vinger over de toetsen glijdt, verandert de noot. U kunt met meerdere vingers tegelijk spelen.

Op een kleiner scherm toont een smalle balk boven elk handklavier het zichtbare bereik. Tik op die balk of sleep hem horizontaal om lagere of hogere noten te bereiken. De zichtbare toetsen verschuiven; hun stemming verandert niet. Een breed scherm kan het hele handklavier tonen, waardoor de bereikbalken verdwijnen. Het pedaalklavier blijft een aparte rij.

EXP regelt de expressie van het hele orgel. Sleep omhoog voor meer en omlaag voor minder volume; alleen tikken laat de schuif niet naar dat niveau springen. Dubbeltik op EXP om het maximum te herstellen. Bij elke start van de app staat EXP op maximum; de stand wordt niet opgeslagen. Gebruik EXP voor muzikale volumegolven en SET → OUTPUT voor het totale uitgangsniveau.

HOME-scherm met boven- en onderklavier, pedaalklavier, bediening voor de roterende luidspreker en expressieschuif
Tonrad 0.1.0 · Engelstalige interface

DRAWBARS: een klank opbouwen

Sleep een trekregister omlaag om het niveau te verhogen of omhoog om het te verlagen. Elk trekregister heeft standen 0–8: 0 is stil en 8 is maximaal. UPPER en LOWER hebben elk negen trekregisters; PEDAL heeft er twee.

GroepTrekregisters van links naar rechts
UPPER / LOWER16′ · 5⅓′ · 8′ · 4′ · 2⅔′ · 2′ · 1⅗′ · 1⅓′ · 1′
PEDAL16′ · 8′

Het 8′-trekregister geeft de toonhoogte van de gespeelde noot; 16′ voegt een octaaf lager toe en 4′ een octaaf hoger. De kortere en gebroken voetmaten voegen hogere boventonen toe. Combineer de niveaus om de klank vorm te geven.

Probeer 8 8 8 0 0 0 0 0 0 op UPPER als beginregistratie. Deze cijfers geven de standen van links naar rechts aan. Het is een voorbeeld dat u met de hand instelt, geen selecteerbare preset. Verlaag OUTPUT als een vollere registratie te luid wordt.

DRAWBARS-scherm met orgeltrekregisters en bediening voor percussie, vibrato en galm
Tonrad 0.1.0 · Engelstalige interface

Percussie: een accent op UPPER

Percussie voegt een uitstervend accent toe aan het bovenklavier. De bediening staat boven de trekregisters:

  • PERC — ON / OFF: schakelt het accent in of uit.
  • VOLUME — SOFT / NORMAL: kiest het volume.
  • DECAY — FAST / SLOW: kiest hoe snel het accent uitsterft.
  • HARMONIC — 2ND / 3RD: kiest de tweede of derde harmonische.

Percussie wordt opnieuw geactiveerd nadat u alle UPPER-toetsen hebt losgelaten en weer speelt. Bij legato spelen met een ingedrukte toets wordt het accent niet bij elke noot opnieuw geactiveerd. Als PERC op ON staat, is het 1′-trekregister van UPPER gedimd en klinkt het niet. De stand blijft bewaard voor wanneer u percussie uitschakelt.

Vibrato en chorus

VIB UPPER schakelt het effect in voor UPPER en VIB LOWER voor LOWER/PEDAL. Kies één gedeelde modus uit V1, V2, V3, C1, C2, C3.

De V-modi voegen vibrato toe; de C-modi mengen de oorspronkelijke klank met het vibratosignaal voor chorus. De drie cijfers kiezen verschillende dieptes. Een modus kiezen zet een klavierschakelaar die op OFF staat niet aan. VIB LOWER werkt ook op PEDAL. Percussie wordt niet door dit vibrato-effect geleid.

Roterende luidspreker en veergalm

Tik op HOME op de grote ROTARY-knop om te wisselen tussen SLOW en FAST. De rotatie versnelt of vertraagt geleidelijk en springt niet meteen naar de andere snelheid.

  • 0.1.0: de aparte knop SPEAKER ON / OFF omzeilt in de stand OFF de hele roterende luidspreker.
  • 0.2.0: ROTOR ON / OFF stopt of start de rotatie met behoud van de luidsprekerklank. Schakel SET → AUDIO → SPEAKER OFF in om de hele luidspreker te omzeilen. Zet die schakelaar uit om de luidspreker weer te horen.

In DRAWBARS regelt het trekregister REV, rechts van PEDAL, de veergalm. Het bereik is 0–8; 0 schakelt de galm uit. Begin met 2 en pas de hoeveelheid naar smaak aan. Galm staat los van de roterende luidspreker.

SET: uitgangsniveau, PANIC en audio-informatie

AUDIO toont het huidige uitvoerapparaat en de schuif OUTPUT. Hiermee stelt u het totale uitgangsniveau in. Dubbeltik op het gebied met het OUTPUT-label en de waarde om de standaardwaarde te herstellen. De schuif zelf reageert niet op dit herstelgebaar.

PANIC stopt alle klinkende noten. Gebruik dit als een noot blijft hangen nadat u een klavier hebt losgekoppeld of audioverbindingen hebt gewijzigd.

NUMBERS toont audio-informatie zoals samplefrequentie, buffergrootte en verwerkingstellers. Dit zijn afleeswaarden, geen bedieningselementen voor audio-instellingen. RESET zet de diagnostische metingen van de host terug, niet uw klank of opgeslagen instellingen. ENGINE DROPS en REPAIRS blijven behouden totdat de audio-engine opnieuw start.

De link naar het privacybeleid opent de website in uw browser. In 0.2.0 bevat SET ook de hieronder beschreven MIDI-instellingen. Mogelijk moet u scrollen om ze allemaal te zien.

SET-scherm met uitgangsvolume, audio-informatie en PANIC
Tonrad 0.1.0 · Engelstalige interface

USB-MIDI-klavieren — 0.2.0

  1. Sluit een USB-MIDI-klavier aan op de iPhone of iPad met een geschikte datakabel of adapter. Een apparaat dat meer stroom nodig heeft, kan een hub met eigen voeding vereisen.
  2. Open SET → MIDI en controleer de lijst met aangesloten apparaten.
  3. Zend bij de standaardinstelling op CH 1 voor UPPER, CH 2 voor LOWER of CH 3 voor PEDAL.
  4. Stel zo nodig in SET het ontvangstkanaal voor elke partij in. De kanalen blijven verschillend: als u een kanaal kiest dat al door een andere partij wordt gebruikt, wisselen hun toewijzingen om.
  5. Gebruik OCT om binnen de hieronder beschreven zones −3 tot +3 octaven te verschuiven. Dit geldt voor noten die vanaf het UPPER-ingangskanaal worden doorgestuurd, niet voor de schermklavieren of noten die rechtstreeks op het LOWER-/PEDAL-kanaal binnenkomen.

Tonrad ontvangt de MIDI-ingangen die iOS beschikbaar stelt. De app heeft geen scherm om Bluetooth MIDI te koppelen. In 0.2.0 kunnen audio en MIDI doorgaan terwijl u een andere app bekijkt. Versie 0.1.0 ontvangt geen MIDI en stopt de audio wanneer de app naar de achtergrond gaat.

Eén klavier, drie zones — 0.2.0

Zend bij gebruik van één klavier op het kanaal dat aan UPPER is toegewezen. De strook bovenaan verdeelt die invoer over BASS / LOWER / UPPER. Als beide grenzen helemaal links staan, gaat het volledige bereik naar UPPER.

  1. Sleep vanaf de linkerrand van de strook naar rechts om een grens tussen LOWER en UPPER te maken.
  2. Sleep de grens die nog aan de linkerrand staat naar rechts om een BASS-zone te maken. De volgorde is BASS, LOWER, UPPER.
  3. Sleep een zone verticaal om het octaaf aan te passen of gebruik de bijbehorende OCT-regelaar in SET. Deze octaafverschuivingen gelden voor noten vanaf het UPPER-ingangskanaal.

Fold notes into range (noten terugbrengen binnen het bereik) in SET verplaatst MIDI-noten buiten het speelbare bereik van een partij met octaven terug naar dat bereik, met behoud van de nootnaam. Dit werkt ook voor rechtstreekse invoer op het LOWER-/PEDAL-kanaal. Wijzigingen gelden voor volgende noten.

Add a pedal tap to left-hand bass (een korte pedaaltoon toevoegen aan de linkerhandbas) stuurt de BASS-zone naar LOWER en voegt een korte pedaaltoon met dezelfde nootnaam toe. Dit geldt ook voor LOWER-noten onder de BASS-grens. Verplaats die grens vanaf de uiterste linkerrand om de functie te gebruiken. Vorm de toegevoegde klank met de PEDAL-trekregisters en pas Tap length (duur van de korte pedaaltoon) aan in SET. Wijzigingen gelden voor volgende noten. De duur is in 0.2.0 instelbaar van 20 tot 200 ms (aanvankelijk 60 ms) en in 0.3.0 van 10 tot 200 ms (20 ms bij een nieuwe installatie; een apparaat met al opgeslagen instellingen behoudt zijn duur). De pedaaltoon gebruikt de aanslagsterkte waarmee u speelt; bij een korte duur kan een zachte aanslag daardoor weinig of geen pedaaltoon toevoegen.

Pedalen, knoppen en MIDI LEARN — 0.2.0

MIDI LEARN koppelt de draaiknoppen, schuiven, knoppen en pedalen van uw MIDI-apparaat aan de bediening van Tonrad. Tonrad leert het control-changebericht (CC) dat het apparaat verstuurt; u hoeft dus geen CC-nummers te kennen.

Bediening die zonder aanleren werkt

De standaardbediening gebruikt CC11 voor expressie, CC1 voor de rotatiesnelheid (0–63 SLOW, 64–127 FAST) en CC64 om tussen SLOW en FAST te schakelen. Deze standaardbediening reageert op de kanalen die aan de drie partijen zijn toegewezen. CC64 is hier een snelheidsschakelaar, geen sustainpedaal zoals bij een piano: indrukken wisselt de snelheid; loslaten schakelt niet terug.

Voordat u begint

  • Sluit het MIDI-apparaat aan en controleer of de naam verschijnt onder Connected devices (verbonden apparaten) in SET → MIDI.
  • De draaiknop, schuif, knop of het pedaal moet control-changeberichten (CC) versturen. De meeste controllers doen dat met de fabrieksinstellingen. Pitchbendwielen, aftertouch en programmawisselknoppen kunnen niet worden aangeleerd.

Een bediening toewijzen via de lijst

  1. Open SET en tik in het vak MIDI op MIDI LEARN. Er opent een lijst met 32 bedieningselementen: de trekregisters onder UPPER, LOWER en PEDAL, al het overige onder OTHER.
  2. Tik op de rij die u wilt bedienen, bijvoorbeeld UPPER 8′. De rij wordt gemarkeerd en toont Move a control on your device (beweeg een bediening op uw apparaat).
  3. Beweeg de draaiknop, de schuif, de knop of het pedaal op uw MIDI-apparaat. Tonrad leert het eerste control-changebericht dat binnenkomt.
  4. De rij toont nu de herkomst van het bericht, bijvoorbeeld CH 1 · CC 74, en wacht niet meer. Vanaf nu bedient die knop het bedieningselement van de rij.
  5. Herhaal stap 2 tot en met 4 voor andere rijen en tik daarna op Done (gereed).

Tik nogmaals op dezelfde rij om het wachten te stoppen zonder iets toe te wijzen.

MIDI LEARN-lijst waarin de rij UPPER 8′ is gemarkeerd en op een bediening wacht
MIDI LEARN · Engelstalige interface

Toewijzen door een bedieningselement ingedrukt te houden

  1. Houd in DRAWBARS een trekregister of REV ingedrukt; in HOME EXP, ROTARY of ROTOR. Houd uw vinger ongeveer 0.6 seconden stil. Ingedrukt houden verandert de waarde van het bedieningselement niet.
  2. De lijst opent en die rij wacht al. Tik niet op de rij: een tweede tik annuleert het wachten.
  3. Beweeg de bediening op uw MIDI-apparaat, controleer of de rij CH … · CC … weergeeft en tik daarna op Done.

Percussie, vibrato en SPEAKER (ON / OFF) kunnen niet met lang indrukken worden geopend. Wijs ze toe via de lijst.

Voorbeelden

Negen schuiven voor de UPPER-trekregisters
Tik in de lijst op UPPER 16′ en beweeg de eerste schuif. Tik op UPPER 5⅓′ en beweeg de tweede, en ga zo door tot UPPER 1′. Elke rij behoudt zijn eigen schuif.
Een expressiepedaal
Een pedaal dat CC11 verstuurt op een van de drie partijkanalen bedient EXP zonder aanleren. Verstuurt uw pedaal een ander nummer, bijvoorbeeld CC7, of gebruikt het een ander kanaal, leer het dan aan in de rij EXP.
Een voetschakelaar of knop voor SLOW / FAST
Een voetschakelaar van het sustaintype (CC64) wisselt de snelheid al. Elke andere knop leert u aan in de rij ROTARY (SLOW / FAST · TOGGLE): elke druk wisselt de snelheid, loslaten doet niets.
Een knop voor de percussie
Leer hem aan in de rij PERC (ON / OFF). Gebruik een knop die na het indrukken aan blijft (op controllers vaak toggle- of latchmodus genoemd); zie de tabel hieronder.

Wat de waarden doen

Rij in de lijstEffect van de CC-waarde
UPPER 16′ – 1′, LOWER 16′ – 1′, PEDAL 16′ / 8′, REV0–127 stelt positie 0–8 in (0 is positie 0, 127 is positie 8).
EXP0–127 beweegt EXP traploos van minimum naar maximum.
VIB V1 – C3Zes gelijke bereiken: 0–21 V1, 22–42 V2, 43–63 V3, 64–85 C1, 86–106 C2, 107–127 C3.
PERC (ON / OFF), VIB UPPER (ON / OFF), VIB LOWER (ON / OFF), SPEAKER (ON / OFF)64–127 is ON, 0–63 is OFF.
VOLUME (SOFT / NORMAL), DECAY (FAST / SLOW), HARMONIC (3RD / 2ND)64–127 kiest de eerste naam (SOFT, FAST, 3RD); 0–63 kiest de tweede (NORMAL, SLOW, 2ND).
ROTARY (SLOW / FAST · TOGGLE), ROTOR (ON / OFF · TOGGLE)Schakelt om telkens wanneer de waarde van 63 of lager naar 64 of hoger gaat. Loslaten schakelt niet terug.

Een knop die alleen tijdens het indrukken 127 verstuurt, houdt een ON/OFF-schakelaar alleen aan zolang u hem indrukt. Heeft uw controller een togglemodus (latch) voor die knop, schakel die dan in. ROTARY en ROTOR werken met beide soorten knoppen.

Het bedieningselement op het scherm volgt uw apparaat en u kunt het nog steeds op het scherm bewegen. De waarden zijn absoluut: bij de eerste beweging van een draaiknop of schuif springt het bedieningselement naar de stand van die knop.

Een toewijzing wijzigen of verwijderen

Trekregisters, EXP, REV, percussie, vibrato en de bediening van de roterende luidspreker kunnen worden toegewezen. Gebruik de knop × in een rij om een toewijzing te verwijderen; Clear All (alles wissen) verwijdert alle aangeleerde toewijzingen. De toewijzingen worden lokaal opgeslagen. Als u dezelfde combinatie van kanaal en CC aan een ander doel aanleert, verhuist de toewijzing naar dat doel.

  • Om voor een rij een andere knop te gebruiken, tikt u op de rij en beweegt u de nieuwe knop. De nieuwe vervangt de oude.
  • Een toewijzing wordt opgeslagen als MIDI-kanaal plus CC-nummer. Wijzigt u het zendkanaal van uw controller of stapt u over op een controller met andere nummers, leer de rijen dan opnieuw aan.

Wat niet kan worden aangeleerd

CC1, CC64 en CC120–127 kunnen niet worden aangeleerd. CC11 kan alleen aan EXP worden toegewezen. SLOW/FAST en ROTOR schakelen om wanneer een waarde van 63 of lager naar 64 of hoger gaat; loslaten schakelt niet terug. Andere aangeleerde schakelaars gebruiken 64–127 voor ON en 0–63 voor OFF.

  • Beweegt u een bediening die CC1, CC64 of CC120–127 verstuurt (of CC11 voor een andere rij dan EXP), dan meldt een rode regel boven aan de lijst dat deze CC een vaste functie heeft en niet kan worden aangeleerd. De rij blijft wachten: beweeg een andere bediening of tik op de rij om het wachten te stoppen.
  • Noten, pitchbend, aftertouch, programmawissels, NRPN en 14-bits control changes worden niet aangeleerd.
  • OUTPUT, PANIC, de bereikstroken boven de klavieren, de zonestrook en de instellingen voor MIDI-kanaal en octaaf hebben geen rij in de lijst.
  • De richting van een trekregister kan in Tonrad niet worden omgekeerd: 127 is altijd positie 8.

Als het aanleren niet lukt

De rij blijft ‘Move a control on your device’ tonen
Er komt geen control-changebericht binnen. Controleer of het apparaat onder Connected devices staat en probeer daarna een andere knop: de bediening die u bewoog, verstuurt mogelijk pitchbend, aftertouch of een programmawissel in plaats van een CC.
De verkeerde bediening is aangeleerd
Tonrad leert het eerste control-changebericht dat binnenkomt. Verwijder de toewijzing met ×, laat de andere knoppen en pedalen met rust en probeer het opnieuw.
Een schakelaar gaat uit wanneer ik de knop loslaat
De knop verstuurt 0 bij het loslaten. Zet hem op de controller in de togglemodus (latch) of gebruik een andere knop.
Een trekregister beweegt de verkeerde kant op
127 betekent altijd positie 8. Kan uw controller de uitvoer van een schuif omkeren, stel dat dan in op de controller.
Aangeleerde bediening werkt niet meer
Controleer het apparaat onder Connected devices en het kanaal waarop het zendt. Een toewijzing die op het ene kanaal is aangeleerd, reageert niet op een ander kanaal; leer de rij opnieuw aan.

Wat wordt opgeslagen

Tonrad herstelt bij de volgende start de standen van trekregisters, percussie, vibrato, instellingen van de roterende luidspreker, galm, zichtbare klavierbereiken en OUTPUT. In 0.2.0 worden ook MIDI-kanalen, zones, octaafverschuivingen, instellingen voor het terugbrengen van noten binnen het bereik en de korte pedaaltoon, en MIDI LEARN-toewijzingen opgeslagen.

EXP wordt niet opgeslagen en start op maximum. Er zijn geen presets met een naam en geen functies om instellingen te exporteren of via de cloud te synchroniseren. De instellingen blijven op uw apparaat; als u de app verwijdert, verdwijnen ze ook.

Hoe de toonwielklankgenerator werkt

Een toonwielorgel wekt elektrische tonen op met draaiende, getande metalen wielen en elektromagnetische opnemers. Een toets indrukken verbindt geselecteerde tonen met de uitgang; het zet de wielen niet in beweging. Trekregisters bepalen de balans tussen deze componenten. De negen contacten onder elke manuaaltoets sluiten niet noodzakelijk tegelijk. Hun korte openen en sluiten draagt bij aan de toetsklik.

Achtergrondliteratuur: Moro, McPherson & Sandler (2017) · Werner & Abel (2016).

  1. Draaiende wielen
  2. Elektromagnetische opnemers
  3. Toetscontacten
  4. Trekregisters en menging
  5. Versterking en luidspreker

Tonrad modelleert dit signaaltraject in software. Eén groep van 91 toonwielen wordt gedeeld door bovenklavier, onderklavier en pedaal. Er is geen aparte groep van 91 oscillatoren voor elke gespeelde noot. Elk handklavier heeft 9 contacten per toets; de pedalen gebruiken 8 contacten en 4 verzamelrails, die worden gemengd in 2 trekregisters. Aan de grenzen van de generator gebruikt de bedrading van de handklavieren tonen uit een ander octaaf opnieuw (foldback).

Implementatiekeuzes in Tonrad

Doorlopende rotatie en gedeelde assen
De klankgenerator laat tijdens de audioverwerking 48 asfasen doorlopen. Wielen op dezelfde gemodelleerde as delen de beweging en langzame toonhoogteschommelingen. Note-on zet hun fase niet terug, zodat opeenvolgende toonaanzetten verschillende punten van de golfvorm kunnen raken.
Frequentie uit de overbrenging
De frequentie wordt berekend uit motorsnelheid, overbrengingsverhouding en aantal tanden, in plaats van elk wiel op een exact gelijkzwevend gestemde frequentie te dwingen. Bijvoorbeeld: 20 revolutions/s × 88/64 × 16 teeth geeft 440 Hz; de eenheden staan voor omwentelingen per seconde en tanden.
Een golfvorm voor een volledige omwenteling
Tonrad bouwt de periodieke golfvorm van elk wiel op uit harmonischen, niveauverschillen, amplitudeschommelingen en kleine onregelmatigheden in de tandfasen. De laagste 12 wielen gebruiken een rijkere vorm met oneven harmonischen. Dit zijn gesynthetiseerde golfvormen, geen opnamen van volledig gespeelde noten.
Gecontroleerde onregelmatigheid en signaalverwerking
Vaste startwaarden voor de toevalsgeneratoren behouden het karakter van elk wiel en elke toets. De partijen hebben afzonderlijke toevalsreeksen voor de contacttiming. Spelen op één partij verschuift daardoor niet de contactdenderreeks van een andere. De wieltabelsignalen zijn bandbegrensd; het schakelen van contacten krijgt afzonderlijke correcties. Ook overspraak en belastingsafhankelijke niveauveranderingen beïnvloeden de samengestelde orgelklank.

Dit is een ontworpen digitaal model, geen meting van elk onderdeel van één specifiek vintageorgel. Vooral de standaardcontacttijden hieronder zijn afstemmingskeuzes van Tonrad, geen universele specificaties van mechanische orgels.

Timing van de toonaanzet: contacten, aanslagsterkte en toetsklik

Tonrad geeft elk contact een eigen schakeltijd. Een laag trekregister kan daardoor later beginnen dan een hoog, waardoor het spectrum tijdens de toonaanzet verandert. Dat verschilt van één gezamenlijke volume-envelop op de samengestelde noot. Velocity bepaalt de tijdspreiding van de contacten; het schaalt het aangehouden orgelniveau niet rechtstreeks zoals een velocitycurve bij een piano.

Voor een note-on-velocity V van 1 tot 127 wordt de spreiding S tussen het eerste en laatste contact als volgt in milliseconden berekend. Velocity 0 betekent note-off.

v = (V − 1) / 126
S = slow × (fast / slow) ^ (v ^ curve)

slow = spread_slow_ms, fast = spread_fast_ms, curve = spread_curve. Bij V = 1 is S gelijk aan slow; bij V = 127 is het gelijk aan fast. Als slow groter is dan fast, houdt een grotere curve tussenliggende aanslagsterktes dichter bij de langzamere toonaanzet. De standaardwaarden zijn 91.9 ms, 4.55 ms en 1.52. S meet de tijd tussen de eerste en laatste initiële sluiting, niet de tijd totdat alle contacten tot rust komen: het laatste contact kan na S nog denderen.

Spreiding tussen het eerste en laatste contact met de standaardwaarden van Tonrad
Velocity VSpreiding S
191.90 ms
3264.33 ms
6432.22 ms
10011.44 ms
1274.55 ms

Dit zijn berekende contactintervallen, geen metingen van de vertraging tussen vinger en luidspreker. Het schermklavier stuurt velocity 100, wat een spreiding van ongeveer 11.44 ms geeft. Aanraakdruk verandert dit niet. Externe nootvelocity bereikt de klankgenerator in ontwikkelversie 0.2.0; de publieke versie 0.1.0 heeft geen externe MIDI.

Welk contact sluit als eerste?

Bovenklavier
De basisvolgorde is contact 9 → 1: 1′ → 1⅓′ → 1⅗′ → 2′ → 2⅔′ → 4′ → 8′ → 5⅓′ → 16′. Bij key_jitter = 0 sluit contact c op t = (9 − c) / 8 × S. Daardoor begint 8′ op 6/8 van S en 16′ op S; een registratie met alleen 16′ wacht de volledige spreiding af.
Onderklavier
Contact 6 (2′) is het eerste en contact 1 (16′) het laatste. De basispositie is |c − 6| / 5. Contacten 5/7, 4/8 en 3/9 delen telkens een basispositie; door variatie per toets kan elk contact van een paar als eerste komen. De tussenliggende afstanden zijn een modelkeuze.
Pedalen
De 8 contacten gebruiken de basispositie (8 − c) / 7: contact 8 sluit als eerste en contact 1, dat de grondtoon voert, als laatste. Deze volgorde is een ontwerpaanname, geen gedocumenteerde tijdmeting van een mechanisch pedaalklavier.

De standaardwaarde key_jitter = 0.5 verschuift tussenliggende contactposities met een vaste afstand per toets. Het eerste en laatste contact blijven vaststaan. De contactvolgorde van bovenklavier en pedaal blijft behouden. Deze variatie per toets verschilt van het denderpatroon, dat bij elke aanslag kan veranderen.

Contactdender, loslaten en het geluid van de toonaanzet

Wanneer een contact een lopende golfvorm verbindt op een waarde die niet nul is, verandert het signaal abrupt. Kort opnieuw openen en sluiten voegt meer overgangen toe. Tonrad genereert de klik uit deze schakelingen, in plaats van een afzonderlijk opgenomen klik toe te voegen. Sprongen in zowel waarde als helling worden gecorrigeerd om digitale aliasing te verminderen en tegelijk de transiënt te behouden.

Een vroege denderreeks gebruikt standaard maximaal 4 denderparen, met getrokken open- en hersluitintervallen tussen 20 en 400 µs en een reekslimiet van 2 ms. Een afzonderlijk proces voor late dender heeft een kans van 0.15 en kan een contact 3–8 ms na de eerste sluiting opnieuw openen. Deze verdelingen zijn modelkeuzes.

Note-off annuleert toekomstige sluitingen en opent al gesloten contacten in de omgekeerde gemodelleerde volgorde, standaard over 12 ms. Een heel korte noot kan eindigen voordat de latere, lagere componenten ooit verbinding maken. Ook snel opnieuw aanslaan houdt rekening met contacten die nog niet open zijn. Niet elke toetsaanslag begint dus met een nieuwe, identieke golfvorm van de toonaanzet.

Interne contactgebeurtenissen behouden hun timing op fracties van een sample. De schakelcorrectie vertraagt het directe signaal van de klankgenerator met 8 samples (ongeveer 0.167 ms bij 48 kHz). Dit staat los van contactspreiding, audiobuffering en het luidsprekertraject. Het huidige iOS-MIDI-traject verwerkt gebeurtenissen aan rendergrenzen; binnenkomende MIDI-tijdstempels worden niet als sample-offsets behouden.

Contactparameters en praktische instellingen

Zowel in de publieke versie 0.1.0 als in de gecontroleerde 0.2.0 build 2 heeft de Standard-editie geen TUNE-scherm. Ze gebruikt de standaardwaarden van de klankgenerator en past geen opgeslagen ontwikkelaarsafstemming toe. De onderstaande bereiken beschrijven interne parameters; het zijn geen beschikbare bedieningselementen in de App Store-app.
Interne contactparameters: standaardwaarden, bereiken en effecten
ParameterStandaardwaardeBereikBetekenis
Spreiding bij zachte aanslagspread_slow_ms91.9 ms5–300 msTijd tussen eerste en laatste sluiting bij velocity 1. Een hogere waarde spreidt de zachte toonaanzet; latere componenten kunnen bij korte noten ontbreken.
Spreiding bij sterke aanslagspread_fast_ms4.55 ms0.2–60 msTijd tussen eerste en laatste sluiting bij velocity 127. Lagere waarden brengen de sterke toonaanzet dichter bij elkaar. Als fast boven slow staat, keert de normale velocityrelatie om.
Spreidingscurvespread_curve1.520.2–3Vormt de relatie tussen velocity en spreiding in de formule. Bij slow > fast houdt een hogere waarde middelsterke aanslagen langzamer; de twee eindpunten veranderen niet.
Variatie per toetskey_jitter0.50–1Vaste verplaatsing van tussenliggende contactposities voor elke toets. Nul gebruikt de basisposities. De eindpunten blijven vaststaan; de timing wordt niet bij elke aanslag opnieuw willekeurig bepaald.
Aantal vroege denderparenbounce_max40–6Bovengrens voor het aantal vroege denderparen, naar beneden afgerond op een geheel getal. Nul verwijdert de vroege paren, maar schakelt de afzonderlijke late dender niet uit.
Maximaal denderintervalbounce_gap_max_us400 µs20–2000 µsBovengrens voor een log-uniform verdeeld interval, met een vaste ondergrens van 20 µs. Voor openen en hersluiten worden afzonderlijke intervallen getrokken. Dit beïnvloedt ook het late hersluiten.
Duur van de vroege denderreeksbounce_burst_ms2 ms0–5 msAlleen vroege denderparen die binnen dit interval eindigen, blijven behouden. Nul verwijdert de vroege reeks, maar late dender blijft onafhankelijk geregeld.
Kans op late denderlate_bounce_prob0.150–1Kans op één latere heropening per contact. Nul schakelt dit uit. Een late gebeurtenis die de vroege reeks zou overlappen, wordt overgeslagen. Daarom garandeert 1 niet in elke mogelijke configuratie een late dender.
Spreiding bij loslatenrelease_spread_ms12 ms0.5–60 msTijd tussen het eerste en laatste openen bij loslaten, met omgekeerde contactposities. Dit is geen sustainpedaalinstelling of vloeiende volume-envelop voor het uitsterven.

Wat u in de app kunt proberen

  1. Om de toonaanzet van het orgel directer te horen, zet u PERC en beide VIB-schakelaars uit en REV op 0. Omzeil de luidspreker met HOME → SPEAKER OFF in 0.1.0, of door SET → AUDIO → SPEAKER OFF in te schakelen in 0.2.0. Houd EXP en OUTPUT op een gelijkmatig, aangenaam niveau.
  2. Vergelijk op UPPER alleen 8′, alleen 16′ en een menging met hogere trekregisters. Vergelijk een aangehouden noot met kort tikken. De klinkende componenten worden op verschillende momenten verbonden; de trekregisters bepalen welk deel van dat proces u hoort. PERC voegt een apart uitstervend accent toe en regelt niet de contactspreiding.
  3. Gebruik in 0.2.0 een extern MIDI-klavier dat verschillende velocitywaarden stuurt. Vergelijk zachte en sterke aanslagen met dezelfde registratie. In 0.1.0, of op het aanraakscherm in beide versies, blijft velocity op 100. Verschillen in aanraakdruk kunnen deze vergelijking dus niet opleveren.

Referentie voor een ontwikkelbuild met TUNE

Alleen een DEBUG-build die in de Pro-ontwikkelmodus is gestart, toont TUNE → Contacts. Begin met de standaardwaarden en verander één parameter tegelijk terwijl u dezelfde noot en velocity herhaalt. Vergelijk eerst de spreiding bij zachte aanslag, daarna die bij sterke aanslag en de curve. Om de timing los van dender te onderzoeken, stelt u bounce_max = 0 en late_bounce_prob = 0 in; alleen bounce_burst_ms = 0 instellen laat het late proces ingeschakeld. Dit is geen instructie om dit scherm in de publieke app te ontgrendelen of te kopen.

De implementatie is op 15 november 2026 gecontroleerd aan de hand van Tonrad 0.1.0 en 0.2.0 build 2. Het gedeelde contactmodel en de standaardwaarden zijn in die versies gelijk. De onderzoeken hieronder verklaren de fysieke achtergrond. De vergelijkingen, verdelingen en afstemmingswaarden van Tonrad zijn implementatiekeuzes, geen waarden die aan de onderzoeken kunnen worden toegeschreven.

Vergelijking met andere orgelapps voor iOS

Gecontroleerd op 15 november 2026. Deze selectie vergelijkt Tonrad met drie trekregisterorgels voor iOS/iPadOS: Hammond B-3X, VB3m en Galileo Organ 2. De vergelijking gaat over functies op basis van officiële documentatie, niet over een luistertest of een rangschikking op geluidskwaliteit, latency of CPU-gebruik.

De hoofdtabel beschrijft Tonrad 0.1.0, de versie die nu in de App Store staat. MIDI en achtergrondaudio zijn aanwezig in de ontwikkelversie 0.2.0, maar niet beschikbaar in 0.1.0. De laatste tabel houdt deze versies apart. Alle vier apps kunnen zelfstandig werken; AUv3 vereist een compatibele hostapp.
Aanvulling, 16 november 2026: 0.2.0 is nu de App Store-versie. De 0.2.0-functies die dit hoofdstuk als in ontwikkeling beschrijft, zijn uitgebracht, en de kolommen voor 0.1.0 beschrijven de vorige versie. De drie andere apps zijn niet opnieuw gecontroleerd.

De prijzen komen uit de Japanse App Store op de controledatum en zijn in Japanse yen (JPY). Regionale prijzen en aanbiedingen kunnen verschillen. ‘Niet bevestigd’ betekent dat de geraadpleegde officiële bronnen de functie niet bevestigen, niet dat de app die functie mist. De bronlinks staan hieronder.

Op een smal scherm kunt u elke tabel horizontaal verschuiven om alle kolommen te zien.

Functies in de gepubliceerde versies
FunctieTonrad
0.1.0
Hammond B-3X
1.3.7
VB3m
1.3.1
Galileo Organ 2
1.2.1
Apparaten / minimaal besturingssysteemiPhone / iPad · iOS 18+Alleen iPad · iOS 11+iPhone / iPad · iOS 12+iPhone / iPad · iOS 11+
Prijs in JapanGratis; geen in-appaankopen¥5,000¥2,500; geen in-appaankopen¥2,500; optionele betaalde FX-uitbreidingen
Orgelpartijen / modellenToonwielorgel; bovenklavier, onderklavier en pedaalHammond B-3-model; bovenklavier, onderklavier en pedaalToonwielorgel; bovenklavier, onderklavier en pedaal17 toonwiel- / transistortypen; bovenklavier, onderklavier en pedaal
Externe MIDI / bediening toewijzenNiet ondersteund in 0.1.0MIDI-invoer; toewijsbare CC-bedieningMIDI-invoer; MIDI LearnMIDI-invoer; MIDI Learn voor orgel en FX
AUv3-plug-inNiet ondersteundOndersteundOndersteundOndersteund
Presets / Program ChangeHuidige instellingen automatisch opgeslagen; geen presets met een naam of presetkeuze via MIDIPresets, import / export en Program Change32 programmaplaatsen, delen en Program Change300+ fabriekspresets, opslaan / delen en Program Change
Roterende luidspreker / effectenRoterende luidspreker en veergalmLeslie-modellen, 5 pedaaleffecten en 3 na-effecten2 modellen roterende luidsprekers, versterker zonder rotatie, overdrive, EQ en galm6 FX inbegrepen; 10 extra FX beschikbaar als in-appaankopen
Ingebouwde opname / audio delenNiet ondersteundNiet bevestigdNiet bevestigdTapedeck-opname, loops en audio delen

De volgende beoordelingen van gebruikssituaties volgen uit de functies hierboven, niet uit gemeten prestatieverschillen.

Praktische sterke punten en beperkingen
AppVoordelenBeperkingen / afwegingen
TonradGratis kennismaking met spelen met trekregisters. Bovenklavier, onderklavier en pedaalklavier zijn allemaal op het scherm bespeelbaar, met drie hoofdschermen voor de bediening.0.1.0 is beperkt tot spelen via aanraking. Geen AUv3, presets met een naam of ingebouwde opname; vereist iOS 18+.
Hammond B-3XGedetailleerde instellingen voor toonwielen, overspraak, toetsklik en Leslie; presets en AUv3 ondersteunen studio- en podiumopstellingen.Betaald en alleen voor iPad. De fabrikant raadt nieuwere iPads aan voor AUv3; raadpleeg de apparaatrichtlijnen.
VB3mMIDI, AUv3 en 32 opgeslagen programma’s op iPhone of iPad; de microfoonpositie bij de roterende luidspreker en de EQ zijn instelbaar.Betaald. Het schermklavier bespeelt alleen het bovenklavier, hoewel de klankgenerator ook onderklavier- en pedaalpartijen ondersteunt.
Galileo Organ 2Toonwiel- en transistorklanken, flexibele FX-volgorde, presets, AUv3 en een ingebouwde recorder.Betaald; sommige extra FX kosten meer. Klankvorming omvat orgel-, expert- en FX-bediening, waardoor er meer instellingen te beheren zijn.

‘Aanwezig in de ontwikkelversie’ betekent niet dat de functie publiek is uitgebracht. ‘Niet beschikbaar’ verwijst naar de Standard-editie, inclusief de gecontroleerde build 0.2.0. Deze tabel beschrijft de huidige status en is geen toezegging om de overige functies toe te voegen.

Tonrad: ontbrekende functies en ontwikkelstatus
BehoeftePubliek: 0.1.0In ontwikkeling: 0.2.0Praktisch gevolg / vergelijking
Externe MIDI, splits en MIDI LearnNiet beschikbaarAanwezig in de ontwikkelversieWie nu een extern klavier wil gebruiken, vindt MIDI in alle drie de vergelijkingsapps. Tonrad 0.2.0 voegt kanaalroutering, drie zones en toewijsbare bediening toe.
Spelen op de achtergrondNiet beschikbaarAanwezig in de ontwikkelversieIn 0.1.0 stopt de audio wanneer u Tonrad verlaat. Achtergrondaudio maakt de app op zichzelf geen AUv3-plug-in.
Integratie met AUv3-hostsNiet beschikbaarNiet beschikbaarTonrad kan niet als instrumentplug-in in een DAW of host worden geladen. Alle drie de vergelijkingsapps bieden AUv3.
Presets met een naam, delen en oproepen via Program ChangeNiet beschikbaarNiet beschikbaarAutomatisch de laatste instellingen herstellen is geen setlist met opgeslagen klanken. Alle drie de vergelijkingsapps bieden presets en oproepen via MIDI.
Ingebouwde opname en export van audiobestandenNiet beschikbaarNiet beschikbaarTonrad kan een uitvoering niet binnen de app als audiobestand opslaan. Galileo 2 documenteert opnemen en delen; voor de andere twee is dit hier niet bevestigd.
Gedetailleerde modelbewerking en een instelbare FX-ketenNiet beschikbaarNiet beschikbaarTonrad biedt bediening voor trekregisters, percussie, vibrato, roterende luidspreker en galm, maar geen instellingen voor overspraak / toetsklik of een instelbare versterker- / FX-keten. De vergelijkingsapps bieden meer bewerkingsmogelijkheden.
Noten aanhouden met een sustainpedaalGeen externe MIDINiet beschikbaar; CC64 wisselt de rotatiesnelheidEen sustainpedaal houdt in Tonrad 0.2.0 geen noten aan. VB3m biedt instelbaar aanhouden van noten als alternatief voor bediening van de rotatiesnelheid.

Officiële bronnen

Versie-, apparaat- en prijsinformatie komt uit de Japanse App Store. De functies van andere apps komen uit de gelinkte iOS-productpagina’s en handleidingen. De ontwikkelstatus van Tonrad is gecontroleerd aan de hand van de implementatie in 0.2.0 build 2.

Problemen oplossen

Geen geluid
Controleer het apparaatvolume, het uitvoerapparaat dat in SET wordt getoond, EXP en OUTPUT. Verhoog het niveau van minstens één trekregister in de partij die u bespeelt. Als PERC aan staat, geeft alleen het 1′-trekregister van UPPER geen aanhoudende toon. Als de audio is onderbroken, ga dan terug naar Tonrad en probeer opnieuw.
Een noot stopt niet
Tik op SET → PANIC. Als u MIDI gebruikt, controleer dan de klavierverbinding voordat u verder speelt.
Het MIDI-apparaat ontbreekt of geeft geen geluid
Controleer eerst of u 0.2.0 hebt. Zoek het apparaat in SET, controleer de stroom- en dataverbinding en laat zend- en ontvangstkanalen overeenkomen. Controleer de zonegrenzen, OCT en de trekregisters voor de ontvangende partij.
Hoge of lage MIDI-noten ontbreken
Controleer OCT en de splitgrenzen. Probeer in 0.2.0 de functie voor het terugbrengen van noten binnen het bereik voor noten buiten het speelbare bereik van het orgel.
De rotatiebeweging is verdwenen
Zet in 0.1.0 SPEAKER op ON. Schakel in 0.2.0 SPEAKER OFF uit in SET en zet daarna ROTOR op ON in HOME. SLOW geeft een subtielere beweging dan FAST.
Het scherm draait niet naar de staande stand
De app is bewust alleen voor de liggende stand gemaakt.
Ik kan PRESET, TUNE of opnemen niet vinden
Deze functies zijn niet beschikbaar in de App Store-uitgave.

Vermeld bij een hulpvraag uw Tonrad-versie, apparaat, iOS-/iPadOS-versie, het betrokken scherm of bedieningselement en de stappen die tot het probleem hebben geleid. Vermeld bij MIDI-problemen ook het model van uw klavier en de aansluitmethode.